Czy coś, co zwykle wyrzucamy do śmieci, może stać się sztuką? Instagram mówi dziś wyraźnie: tak. Portrety z pleśni, nazywane również bio portretami, to jeden z najbardziej kontrowersyjnych trendów ostatnich miesięcy – balansujący na granicy obrzydzenia, fascynacji i bardzo świadomej sztuki konceptualnej. Jedni przewijają je w panice, inni zapisują do kolekcji art inspo. O co w tym wszystkim chodzi?
W tym artykule przeczytasz:
- czym są portrety z pleśni i skąd się wzięły,
- jak wygląda proces powstawania bio portretu,
- dlaczego sztuka z pleśni budzi tak skrajne emocje,
- czy to tylko instagramowy szok, czy realna sztuka.
Zobacz też: Ryzykowne piękno z TikToka. Nowy trend może kosztować zdrowie
Portrety z pleśni, czyli sztuka, która… żyje własnym życiem
Bio portrait to portret z pleśni, tworzony z wykorzystaniem niewidocznych gołym okiem zarodników obecnych na ludzkiej skórze. Metoda została spopularyzowana m.in. przez Dashę Pleshen i polega na pracy z tym, co na co dzień pozostaje niewidzialne: ludzkim mikrobiomem. Artysta pobiera materiał biologiczny – często poprzez dotyk lub kontakt skóry z powierzchnią – a następnie hoduje go w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.
Sekretem są tu czas i środowisko: odpowiednia wilgotność, światło oraz brak ingerencji w naturalny rozwój mikroorganizmów. Proces trwa tygodniami i pozwala ujawnić indywidualny, unikalny mikrobiom konkretnej osoby. Efektem nie jest ilustracja twarzy ani realistyczny wizerunek, lecz abstrakcyjny zapis obecności: bio portret.
Portret, który nie pokazuje wyglądu. Jak powstaje mold art?
W przeciwieństwie do klasycznego portretu – ten z pleśni nie reprezentuje fizycznych cech. Nie odtwarza rysów, nie interpretuje emocji, nie estetyzuje ciała. Zamiast tego ujawnia coś znacznie bardziej pierwotnego: biologiczny ślad istnienia.
Po zakończeniu procesu hodowli gotowy wzór jest konserwowany w żywicy epoksydowej. Ten etap ma kluczowe znaczenie – pleśń nie jest już „żywa” w sensie biologicznym, a praca zostaje utrwalona jako obiekt artystyczny. Dzięki temu bio portret przestaje się zmieniać i może funkcjonować jak tradycyjne dzieło sztuki: być wystawiany, kolekcjonowany i archiwizowany.
Dlaczego to nas tak odpycha (i przyciąga jednocześnie)?
Pleśń kojarzy się z rozkładem, chorobą, zagrożeniem. Instagram – z perfekcją, estetyką i filtrem clean girl. Zderzenie tych dwóch światów działa jak zimny prysznic. Portrety z pleśni łamią algorytmiczną estetykę piękna, do której przyzwyczaiły nas media społecznościowe.
To sztuka, która nie chce się podobać. Wręcz przeciwnie – często celowo testuje granicę obrzydzenia, zmuszając widza do zatrzymania się na dłużej. Czy patrzymy dlatego, że to brzydkie? Czy dlatego, że prawdziwe?
Obrzydliwe czy genialne? A może jedno i drugie?
Portrety z pleśni wpisują się w długą tradycję sztuki, która operuje dyskomfortem. Takiej, która nie daje łatwych odpowiedzi i nie kończy się na „ładne”. To trend, który nie musi się wszystkim podobać, by mieć sens.
Być może właśnie dlatego tak dobrze funkcjonuje w mediach społecznościowych – jako kontrapunkt dla sterylnej perfekcji. Bo w świecie filtrów i retuszu pleśń przypomina o czymś bardzo pierwotnym: że wszystko, nawet obraz, ma swój czas. I że sztuka czasem najlepiej działa wtedy, gdy trochę… odrzuca.
Może Cię zainteresować: Pierwsza taka lalka w historii Mattel. Ta Barbie… unika kontaktu wzrokowego – nie bez powodu
Pytania i odpowiedzi
Czym są portrety z pleśni?
To forma bioartu, w której portret powstaje z mikroorganizmów obecnych na ludzkiej skórze, ujawniających indywidualny mikrobiom.
Jak powstaje bioportret?
Materiał biologiczny pobierany ze skóry jest hodowany w kontrolowanych warunkach, a gotowy wzór zostaje utrwalony w żywicy epoksydowej.
Czy portrety z pleśni są bezpieczne?
Tak, proces odbywa się w kontrolowanych warunkach, a finalna praca nie zawiera aktywnych mikroorganizmów.
Dlaczego portrety z pleśni budzą kontrowersje?
Pleśń kojarzy się z rozkładem i zagrożeniem, co stoi w kontraście do estetyki mediów społecznościowych.
Czy to tylko trend z Instagrama?
Nie. Choć zyskały popularność w mediach społecznościowych, bioportrety są świadomą praktyką artystyczną z obszaru bioartu.
Zdjęcie główne: Instagram @dashaplesen
